Μέρος του προγράμματος «Ο μουσικός πίσω από τον ήχο»
Το μάθημα εντάσσεται στο πρόγραμμα ολοκληρωμένης υποστήριξης μουσικών και καλλιτεχνών του Ωδείου Μουσικοί Ορίζοντες. Με ιδιαίτερη μέριμνα για τους επαγγελματίες και όσους προετοιμάζονται για μια επαγγελματική πορεία, συνδέουμε την καλλιτεχνική εκπαίδευση με τη σωματική φροντίδα, τη σκηνική προετοιμασία και την ανάπτυξη προσωπικών εργαλείων διαχείρισης των απαιτήσεων του επαγγέλματος. Στόχος μας είναι οι μουσικοί να αποκτούν από νωρίς εφόδια για μια δημιουργική και μακρόχρονη διαδρομή.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία για μουσικούς, τεχνική Alexander, μέθοδο Feldenkrais, Tai Chi και Qigong, μέθοδο ακουστικο-ψυχο-φωνολογίας Alfred Tomatis, Breathwork, Yoga για μουσικούς, μουσικοθεραπεία, διαχείριση σκηνικού άγχους, προετοιμασία για ακροάσεις και συναυλίες (performance coaching), καθώς και σωματική προετοιμασία και τεχνικές αποφόρτισης μετά τη μελέτη και τις εμφανίσεις.
Μέσα από μαθήματα και συνεργασίες με εξειδικευμένους επαγγελματίες, κάθε συμμετέχων μπορεί να αναζητήσει την υποστήριξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις διατηρούν τον ιδιαίτερο εκπαιδευτικό ή θεραπευτικό τους ρόλο και συνδέονται με έναν κοινό προσανατολισμό: τη φροντίδα του ανθρώπου που δημιουργεί, πίσω από κάθε ήχο και κάθε σκηνική παρουσία.
Yoga για μουσικούς και τραγουδιστές
Φροντίδα του σώματος, ελευθερία στην αναπνοή, παρουσία στη μουσική
Ώρες μελέτης στην ίδια θέση. Ώμοι που σηκώνονται σε ένα απαιτητικό πέρασμα. Μια αναπνοή που κρατιέται χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Και μετά τη συναυλία, το σώμα παραμένει σε ένταση, ακόμη κι όταν η μουσική έχει τελειώσει.
Για τον μουσικό, το σώμα συμμετέχει σε κάθε νότα. Η Yoga προσφέρει έναν χώρο για να το ακούσουμε: να παρατηρήσουμε πού καταβάλλουμε περισσότερη προσπάθεια από όση χρειαζόμαστε, πώς αναπνέουμε και πώς μπορούμε να κινηθούμε με μεγαλύτερη άνεση.
Μέσα από προσαρμοσμένες στάσεις, ήπια κίνηση, συνειδητή αναπνοή και χαλάρωση, το μάθημα προσκαλεί μουσικούς και τραγουδιστές να καλλιεργήσουν μια πιο προσεκτική σχέση με το σώμα τους, παράλληλα με την καλλιτεχνική τους εκπαίδευση.
Ο Yehudi Menuhin και η συνάντηση της μουσικής με τη Yoga
Ο σπουδαίος βιολονίστας Yehudi Menuhin υπήρξε αφοσιωμένος μαθητής και ένθερμος υποστηρικτής της Yoga. Το 1952, κατά τη διάρκεια περιοδείας του στην Ινδία, γνώρισε τον B. K. S. Iyengar. Εκείνη την περίοδο αντιμετώπιζε εξάντληση και δυσκολίες στον ύπνο. Η συνάντηση εξελίχθηκε σε μια μακρόχρονη σχέση μαθητείας και φιλίας, ενώ ο Menuhin συνέβαλε ουσιαστικά στο να γνωρίσει η Ευρώπη τη διδασκαλία του Iyengar.
Το πόσο σημαντική θεωρούσε αυτή τη σχέση για τη μουσική του αποτυπώνεται σε ένα ιδιαίτερο δώρο: ένα ρολόι προς τον Iyengar με την αφιέρωση «Στον καλύτερο δάσκαλό μου στο βιολί». Ο δάσκαλος της Yoga είχε γίνει για εκείνον σημαντικός και για τον τρόπο που προσέγγιζε το όργανό του.
Στον πρόλογό του για το βιβλίο Light on Yoga, ο Menuhin περιγράφει τη Yoga ως μια πρακτική που καλλιεργεί την ακρίβεια, τη συγκέντρωση και την ηρεμία, συνδέοντας την αναπνοή με τον ρυθμό και την εναλλαγή έντασης και χαλάρωσης. Η προσωπική του μαρτυρία φανερώνει πόσο βαθιά τη συνέδεε με την καλλιτεχνική του ζωή· δεν αποτελεί, βέβαια, υπόσχεση ίδιων αποτελεσμάτων για κάθε μουσικό.
Τι μπορεί να προσφέρει στον μουσικό
Η έρευνα για τη Yoga δείχνει πιθανά οφέλη στη διαχείριση του στρες, στον ύπνο και στην ισορροπία. Τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το είδος της πρακτικής και τις ανάγκες του ανθρώπου. Για έναν μουσικό, αυτά μπορούν να υποστηρίξουν την καθημερινότητα της μελέτης και των εμφανίσεων.
Στο μάθημα δίνουμε έμφαση σε:
Σωματική επίγνωση: παρατηρούμε τη θέση του κεφαλιού, των ώμων, της λεκάνης και τη στήριξη των ποδιών, αναγνωρίζοντας συνήθειες που μεταφέρουμε στο όργανο.
Κινητικότητα και σταθερότητα: εξερευνούμε ένα άνετο εύρος κίνησης και δουλεύουμε σταδιακά τη στήριξη του σώματος, με σεβασμό στις ιδιαίτερες απαιτήσεις κάθε μουσικού.
Επαφή με την αναπνοή: αναγνωρίζουμε πότε την κρατάμε ή την πιέζουμε και εξασκούμαστε σε μια ήρεμη, ανεμπόδιστη αναπνοή.
Συγκέντρωση και παρουσία: μαθαίνουμε να επιστρέφουμε στην αίσθηση του σώματος και σε ένα συγκεκριμένο σημείο προσοχής όταν ο νους διασπάται.
Χρόνο αποφόρτισης: δημιουργούμε μια συνειδητή μετάβαση από την ένταση της μελέτης ή της συναυλίας στην ανάπαυση.
Για τον τραγουδιστή
«Όταν προσπαθώ περισσότερο, νιώθω ότι σφίγγω παντού.»
Ο τραγουδιστής καλείται να συνδυάσει αναπνοή, φωνή, άρθρωση, συναίσθημα και σκηνική δράση. Στη Yoga μπορεί να εξερευνήσει πώς στέκεται και κινείται, πότε σφίγγει τη γνάθο ή τους ώμους και πώς ανταποκρίνεται το σώμα του στην προσπάθεια.
Η εξάσκηση αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά προς το μάθημα φωνητικής. Προσφέρει χρόνο για παρατήρηση και σωματική προετοιμασία, ώστε η αναπνοή και η κίνηση να μην γίνονται ακόμη δύο πράγματα που πρέπει να ελέγχονται διαρκώς.
Πριν και μετά τη σκηνή
Πριν από μια εμφάνιση, η προετοιμασία μπορεί να περιλαμβάνει ήπιες κινήσεις, επίγνωση της στήριξης και μια σύντομη πρακτική συγκέντρωσης. Μετά, ο χρόνος χαλάρωσης επιτρέπει στον καλλιτέχνη να παρατηρήσει τι έχει παραμείνει σε ένταση και να ολοκληρώσει συνειδητά την προσπάθειά του.
Η πρακτική προσαρμόζεται στο σώμα, στην εμπειρία και στο πρόγραμμα κάθε συμμετέχοντα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι καρποί, οι ώμοι και ο αυχένας· όταν υπάρχει πόνος ή τραυματισμός, οι ασκήσεις τροποποιούνται σε συνεννόηση με τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.
Η φροντίδα του σώματος είναι μέρος της μουσικής προετοιμασίας: μας βοηθά να δίνουμε χώρο στην ανάπαυση, στην προσοχή και στη δυνατότητα να συνεχίζουμε να δημιουργούμε.