Μέρος του προγράμματος «Ο μουσικός πίσω από τον ήχο»
Το μάθημα εντάσσεται στο πρόγραμμα ολοκληρωμένης υποστήριξης μουσικών και καλλιτεχνών του Ωδείου Μουσικοί Ορίζοντες. Με ιδιαίτερη μέριμνα για τους επαγγελματίες και όσους προετοιμάζονται για μια επαγγελματική πορεία, συνδέουμε την καλλιτεχνική εκπαίδευση με τη σωματική φροντίδα, τη σκηνική προετοιμασία και την ανάπτυξη προσωπικών εργαλείων διαχείρισης των απαιτήσεων του επαγγέλματος. Στόχος μας είναι οι μουσικοί να αποκτούν από νωρίς εφόδια για μια δημιουργική και μακρόχρονη διαδρομή.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία για μουσικούς, τεχνική Alexander, μέθοδο Feldenkrais, Tai Chi και Qigong, μέθοδο ακουστικο-ψυχο-φωνολογίας Alfred Tomatis, Breathwork, Yoga για μουσικούς, μουσικοθεραπεία, διαχείριση σκηνικού άγχους, προετοιμασία για ακροάσεις και συναυλίες (performance coaching), καθώς και σωματική προετοιμασία και τεχνικές αποφόρτισης μετά τη μελέτη και τις εμφανίσεις.
Μέσα από μαθήματα και συνεργασίες με εξειδικευμένους επαγγελματίες, κάθε συμμετέχων μπορεί να αναζητήσει την υποστήριξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις διατηρούν τον ιδιαίτερο εκπαιδευτικό ή θεραπευτικό τους ρόλο και συνδέονται με έναν κοινό προσανατολισμό: τη φροντίδα του ανθρώπου που δημιουργεί, πίσω από κάθε ήχο και κάθε σκηνική παρουσία.
Breathwork για μουσικούς και καλλιτέχνες
Η αναπνοή ως μουσική
Με την Breathwork Facilitator Στέλλα Σπηλιοπούλου
Η αναπνοή είναι ο πρώτος μας ρυθμός. Συνοδεύει τη φράση, τη δυναμική, την παύση και την κίνηση. Κι όμως, μέσα στη συγκέντρωση, την τεχνική και την επιδίωξη της ακρίβειας, μπορεί να χάνουμε την επαφή μαζί της: να την κρατάμε χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε ή να προσπαθούμε να την ελέγξουμε τόσο, ώστε η ίδια η προσπάθεια να μας δυσκολεύει.
Το μάθημα Breathwork προσκαλεί μουσικούς, τραγουδιστές, ηθοποιούς, χορευτές και performers να γνωρίσουν καλύτερα τις αναπνευστικές τους συνήθειες. Μέσα από καθοδηγούμενες πρακτικές, εξερευνούμε την αναπνοή ως σημείο επιστροφής στο σώμα, στην παρούσα στιγμή και στη μουσική έκφραση.
«Όταν δυσκολεύει η φράση, κρατάω την αναπνοή μου»
Για έναν οργανοπαίκτη, η προσοχή στρέφεται συχνά στα δάχτυλα, στο δοξάρι, στην παρτιτούρα και στο αποτέλεσμα του ήχου. Η αναπνοή μπορεί να περνά στο περιθώριο, ιδιαίτερα όταν αυξάνονται η ταχύτητα ή η δυσκολία.
Στο μάθημα παρατηρούμε τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή: πώς αναπνέουμε πριν ξεκινήσουμε, τι αλλάζει σε ένα απαιτητικό πέρασμα και πώς αντιδρά το σώμα όταν προσπαθούμε περισσότερο. Διερευνούμε τρόπους να παραμένουμε σε επαφή με την αναπνοή, ενώ η προσοχή μας συνεχίζει να υπηρετεί τη μουσική.
Ακόμη και όταν ο ήχος παράγεται από ένα εξωτερικό όργανο, η αίσθηση της αναπνοής μπορεί να αποτελέσει δημιουργικό σημείο αναφοράς για τη μουσική φράση, τη συνέχεια και την παύση.
«Σκέφτομαι τόσο πολύ πώς πρέπει να αναπνεύσω, που τελικά σφίγγομαι»
Για τον τραγουδιστή, η αναπνοή αποτελεί ουσιαστικό μέρος της τεχνικής. Οι πολλές οδηγίες, όμως, μπορεί κάποιες φορές να μετατρέπονται σε διαρκή αυτοπαρακολούθηση: «Πήρα αρκετό αέρα; Κρατάω σωστά; Θα μου φτάσει για τη φράση;»
Το Breathwork προσφέρει χρόνο για παρατήρηση και εξερεύνηση έξω από την απαίτηση της επίδοσης. Αναγνωρίζουμε πότε η προετοιμασία συνοδεύεται από περιττή ένταση και αναζητούμε μια πιο άνετη σχέση με την εισπνοή και την εκπνοή, χωρίς να επιβάλλουμε μεγαλύτερο βάθος ή διάρκεια.
Η εργασία αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη φωνητική διδασκαλία. Σκοπός είναι ο τραγουδιστής να επιστρέφει στην τεχνική του με περισσότερη επίγνωση και λιγότερη αγωνία γύρω από την αναπνοή και να χαλαρώσει το διάφραγμα που καθόλη τη διάρκεια του τραγουδιού παραμένει ενεργοποιημένο..
«Στη σκηνή η αναπνοή μου αλλάζει και νιώθω ότι χάνω τον έλεγχο»
Πριν από μια ακρόαση, μια συναυλία ή μια παράσταση, μπορεί να αισθανόμαστε την αναπνοή πιο γρήγορη, πιο κοντή ή λιγότερο οικεία. Η προσπάθεια να την επαναφέρουμε αμέσως «στο σωστό» μπορεί να γίνει ακόμη μία απαίτηση.
Στο μάθημα εξασκούμαστε στην ήπια παρατήρηση αυτών των αλλαγών και στην επιστροφή σε απλά σημεία αναφοράς: την επαφή με το έδαφος, τις κινήσεις του σώματος καθώς αναπνέει και την αίσθηση μιας άνετης εκπνοής. Αναζητούμε πρακτικές που μπορούν να ενταχθούν σε μια προσωπική ρουτίνα προετοιμασίας πριν από τη σκηνή.
Για τον ηθοποιό και τον τραγουδιστή, εξερευνούμε επίσης τη μετάβαση από την αναπνοή στον λόγο και στον ήχο, με στόχο μια έκφραση που δεν βασίζεται στη συνεχή πίεση για να «ακουστεί».
Τι περιλαμβάνει το μάθημα;
Οι πρακτικές προσαρμόζονται στις ανάγκες και στην άνεση κάθε συμμετέχοντα και περιλαμβάνουν:
Παρατήρηση του φυσικού ρυθμού της αναπνοής και αναγνώριση συνηθειών κρατήματος ή πίεσης.
Ήπιες, καθοδηγούμενες αναπνευστικές πρακτικές, με χώρο για παύση και ξεκούραση.
Σύνδεση της αναπνοής με τη σωματική επίγνωση, τη στήριξη και την κίνηση.
Ασκήσεις προσοχής για επιστροφή στο παρόν όταν ο νους αποσπάται από σκέψεις αξιολόγησης ή φόβου.
Διερεύνηση της σχέσης αναπνοής, φράσης, λόγου και καλλιτεχνικής πρόθεσης.
Πρακτικές ήρεμης μετάβασης και αποφόρτισης μετά τη μελέτη, την πρόβα ή την εμφάνιση.
Απελευθέρωση συναισθημάτων μέσα από την αναπνοή
Τι καλλιεργούμε;
Στόχος του μαθήματος είναι η μεγαλύτερη εξοικείωση με την αναπνοή μας, η αναγνώριση της περιττής προσπάθειας και η ανάπτυξη προσωπικών εργαλείων συγκέντρωσης και προετοιμασίας.
Δημιουργούμε χώρο για να ακούμε το σώμα μας χωρίς να το διορθώνουμε διαρκώς. Να αναγνωρίζουμε πότε χρειάζεται δράση και πότε παύση. Να προσεγγίζουμε τη μουσική με περισσότερη παρουσία και διαθεσιμότητα.
Μια αναπνοή πριν από την πρώτη νότα μπορεί να γίνει μια στιγμή επαφής με τον εαυτό μας — και η αρχή της επικοινωνίας με το κοινό.