Μέρος του προγράμματος «Ο μουσικός πίσω από τον ήχο»
Το μάθημα εντάσσεται στο πρόγραμμα ολοκληρωμένης υποστήριξης μουσικών και καλλιτεχνών του Ωδείου Μουσικοί Ορίζοντες. Με ιδιαίτερη μέριμνα για τους επαγγελματίες και όσους προετοιμάζονται για μια επαγγελματική πορεία, συνδέουμε την καλλιτεχνική εκπαίδευση με τη σωματική φροντίδα, τη σκηνική προετοιμασία και την ανάπτυξη προσωπικών εργαλείων διαχείρισης των απαιτήσεων του επαγγέλματος. Στόχος μας είναι οι μουσικοί να αποκτούν από νωρίς εφόδια για μια δημιουργική και μακρόχρονη διαδρομή.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία για μουσικούς, τεχνική Alexander, μέθοδο Feldenkrais, Tai Chi και Qigong, μέθοδο ακουστικο-ψυχο-φωνολογίας Alfred Tomatis, Breathwork, Yoga για μουσικούς, μουσικοθεραπεία, διαχείριση σκηνικού άγχους, προετοιμασία για ακροάσεις και συναυλίες (performance coaching), καθώς και σωματική προετοιμασία και τεχνικές αποφόρτισης μετά τη μελέτη και τις εμφανίσεις.
Μέσα από μαθήματα και συνεργασίες με εξειδικευμένους επαγγελματίες, κάθε συμμετέχων μπορεί να αναζητήσει την υποστήριξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις διατηρούν τον ιδιαίτερο εκπαιδευτικό ή θεραπευτικό τους ρόλο και συνδέονται με έναν κοινό προσανατολισμό: τη φροντίδα του ανθρώπου που δημιουργεί, πίσω από κάθε ήχο και κάθε σκηνική παρουσία.
Tai Chi & Qi Gong για μουσικούς και καλλιτέχνες
Διδάσκει ο Αργύρης Τσεπελίκας του Wuji Center Εξαρχείων
Το σώμα σε ροή
«Πώς μπορώ να είμαι σταθερός χωρίς να σφίγγομαι; Να παραμένω συγκεντρωμένος, αλλά διαθέσιμος στην κίνηση και στην έκφραση;»
Για έναν μουσικό, η ακρίβεια συχνά συνδέεται με την προσπάθεια να ελέγξει κάθε λεπτομέρεια. Το σώμα μπορεί να ακινητοποιείται, οι ώμοι να σηκώνονται και η αναπνοή να περιορίζεται. Στη σκηνή, αυτή η προσπάθεια γίνεται μερικές φορές ακόμη πιο έντονη.
Το Tai Chi και το Qi Gong προσφέρουν έναν χώρο εξερεύνησης της κίνησης με προσοχή, συνέχεια και ηρεμία. Μέσα από ήπιες κινητικές ακολουθίες, μεταφορές βάρους και παρατήρηση της αναπνοής, καλλιεργούμε την αίσθηση ενός σώματος που μπορεί να στηρίζει τη δράση χωρίς να παραμένει άκαμπτο.
Δύο συγγενείς πρακτικές
Το Tai Chi είναι μια κινεζική πολεμική τέχνη που, σε πολλές μορφές εξάσκησης, χρησιμοποιεί αργές, συνεχόμενες κινήσεις και συντονισμένες μεταφορές βάρους.
Το Qi Gong περιλαμβάνει πρακτικές στάσης, ήπιας κίνησης, αναπνοής και συγκέντρωσης. Οι ακολουθίες του μπορεί να είναι απλούστερες και επαναλαμβανόμενες, δίνοντας χρόνο στην παρατήρηση της σωματικής εμπειρίας.
Στο πλαίσιο της καλλιτεχνικής προετοιμασίας, μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η σχέση στήριξης, αναπνοής, κίνησης και πρόθεσης.
Για τον μουσικό που μελετά πολλές ώρες
«Μετά από ώρες στο όργανο, αισθάνομαι ότι το σώμα μου έχει μείνει στην ίδια θέση.»
Η μελέτη απαιτεί επανάληψη και συχνά περιορισμένο εύρος κινήσεων. Η εξάσκηση στο Tai Chi και στο Qi Gong προσφέρει την ευκαιρία να κινηθούμε διαφορετικά: να μεταφέρουμε το βάρος από το ένα πόδι στο άλλο, να στρέψουμε τον κορμό και να παρατηρήσουμε πώς τα χέρια ακολουθούν τη συνολική κίνηση του σώματος.
Αυτή η ποικιλία μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο διάλειμμα από τη στατικότητα της μελέτης. Παράλληλα, μας προσκαλεί να αναγνωρίσουμε πότε χρησιμοποιούμε περισσότερη δύναμη από όση χρειάζεται και πώς μπορούμε να κινηθούμε με μεγαλύτερη άνεση.
Στήριξη χωρίς ακαμψία
Στη μουσική, η σταθερότητα χρειάζεται να συνυπάρχει με την ευελιξία. Ένα σώμα που «κρατιέται» διαρκώς μπορεί να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις αλλαγές της φράσης, της δυναμικής ή της σκηνικής δράσης.
Μέσα από την αργή κίνηση διερευνούμε την επαφή με το έδαφος, τη θέση των αρθρώσεων και τη συνεργασία ποδιών, λεκάνης, κορμού και χεριών. Εξασκούμε την αντίληψη της θέσης και της κίνησης του σώματός μας — την ιδιοδεκτικότητα — και παρατηρούμε πώς οργανώνεται η ισορροπία μας καθώς κινούμαστε.
Για τον μουσικό, αυτή η εμπειρία προσφέρει αφορμές να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο στέκεται, στηρίζει το όργανο και προετοιμάζει μια κίνηση.
Αναπνοή που συνοδεύει τη δράση
«Μόλις συγκεντρωθώ σε κάτι δύσκολο, ξεχνάω να αναπνεύσω.»
Στην εξάσκηση, παρατηρούμε την αναπνοή ενώ κινούμαστε, χωρίς να την πιέζουμε να γίνει βαθύτερη ή να ακολουθήσει έναν απαιτητικό ρυθμό. Αναζητούμε έναν άνετο συντονισμό, ώστε η κίνηση να μην συνοδεύεται αυτόματα από κράτημα ή σφίξιμο.
Για τους τραγουδιστές και τους πνευστούς, αυτό αποτελεί συμπληρωματική διερεύνηση της σχέσης αναπνοής και σώματος. Για τους υπόλοιπους μουσικούς, είναι ένας τρόπος να συμπεριλάβουν την αναπνοή στην προσοχή τους, ακόμη κι όταν ο ήχος παράγεται από ένα εξωτερικό όργανο.
Ήρεμη εγρήγορση στη σκηνή
Η σκηνική παρουσία απαιτεί να ακούμε, να παρατηρούμε και να ανταποκρινόμαστε. Χρειαζόμαστε ενέργεια, αλλά και τη δυνατότητα να μην παρασυρόμαστε από κάθε σκέψη ή αίσθηση έντασης.
Οι αργές ακολουθίες του Tai Chi και του Qi Gong δίνουν χώρο στην εξάσκηση της προσοχής: ακολουθούμε μια κίνηση, αναγνωρίζουμε πότε αποσπαστήκαμε και επιστρέφουμε στη σωματική εμπειρία. Καλλιεργούμε έτσι την ποιότητα της ήρεμης εγρήγορσης — της παρουσίας που παραμένει ενεργή και διαθέσιμη.
Αυτή η πρακτική μπορεί να ενταχθεί στην προσωπική προετοιμασία ενός καλλιτέχνη, μαζί με τη μουσική μελέτη και τα υπόλοιπα εργαλεία διαχείρισης του σκηνικού άγχους.
Τι εξερευνούμε στο μάθημα;
Ήπιες κινητικές ακολουθίες, προσαρμοσμένες στις δυνατότητες κάθε συμμετέχοντα.
Μεταφορές βάρους και αίσθηση στήριξης στα πέλματα.
Συντονισμό κορμού και άκρων, με προσοχή στη συνέχεια της κίνησης.
Παρατήρηση της αναπνοής χωρίς υπερβολικό έλεγχο.
Αναγνώριση της περιττής έντασης και εξερεύνηση πιο άνετων επιλογών.
Εξάσκηση της συγκέντρωσης και της παρουσίας στον χώρο.
Η πρακτική συμπληρώνει την καλλιτεχνική εκπαίδευση και τη φροντίδα του σώματος. Προσαρμόζεται στις ανάγκες του συμμετέχοντα και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση ή την αποκατάσταση ενός τραυματισμού.
Όπως μια μουσική φράση συνδέει τους ήχους σε μια ενιαία κίνηση, έτσι και το σώμα μπορεί να ανακαλύψει συνέχεια, ευελιξία και χώρο ανάμεσα στην πρόθεση και στην έκφραση.