Μέρος του προγράμματος «Ο μουσικός πίσω από τον ήχο»
Το μάθημα εντάσσεται στο πρόγραμμα ολοκληρωμένης υποστήριξης μουσικών και καλλιτεχνών του Ωδείου Μουσικοί Ορίζοντες. Με ιδιαίτερη μέριμνα για τους επαγγελματίες και όσους προετοιμάζονται για μια επαγγελματική πορεία, συνδέουμε την καλλιτεχνική εκπαίδευση με τη σωματική φροντίδα, τη σκηνική προετοιμασία και την ανάπτυξη προσωπικών εργαλείων διαχείρισης των απαιτήσεων του επαγγέλματος. Στόχος μας είναι οι μουσικοί να αποκτούν από νωρίς εφόδια για μια δημιουργική και μακρόχρονη διαδρομή.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία για μουσικούς, τεχνική Alexander, μέθοδο Feldenkrais, Tai Chi και Qigong, μέθοδο ακουστικο-ψυχο-φωνολογίας Alfred Tomatis, Breathwork, Yoga για μουσικούς, μουσικοθεραπεία, διαχείριση σκηνικού άγχους, προετοιμασία για ακροάσεις και συναυλίες (performance coaching), καθώς και σωματική προετοιμασία και τεχνικές αποφόρτισης μετά τη μελέτη και τις εμφανίσεις.
Μέσα από μαθήματα και συνεργασίες με εξειδικευμένους επαγγελματίες, κάθε συμμετέχων μπορεί να αναζητήσει την υποστήριξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις διατηρούν τον ιδιαίτερο εκπαιδευτικό ή θεραπευτικό τους ρόλο και συνδέονται με έναν κοινό προσανατολισμό: τη φροντίδα του ανθρώπου που δημιουργεί, πίσω από κάθε ήχο και κάθε σκηνική παρουσία.
Μέθοδος Feldenkrais για μουσικούς & καλλιτέχνες
Επίγνωση μέσα από την κίνηση — περισσότερες επιλογές στην έκφραση
«Γιατί σηκώνω τον ώμο μου σε αυτή τη φράση; Γιατί σφίγγω τη γνάθο όταν συγκεντρώνομαι; Μπορώ να πετύχω το ίδιο αποτέλεσμα με λιγότερη προσπάθεια;»
Η μέθοδος Feldenkrais προσκαλεί τον μουσικό και τον καλλιτέχνη να εξερευνήσει αυτά τα ερωτήματα μέσα από την εμπειρία του σώματός του. Είναι μια προσέγγιση σωματικής εκπαίδευσης που χρησιμοποιεί ήπιες κινήσεις και προσεκτική παρατήρηση, ώστε να αναγνωρίζουμε τις συνήθειές μας και να ανακαλύπτουμε εναλλακτικούς τρόπους κίνησης.
Στη μουσική, επαναλαμβάνουμε συγκεκριμένες κινήσεις για χρόνια. Κάποιες υπηρετούν την τεχνική μας, ενώ άλλες προστίθενται χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε: κρατάμε την αναπνοή σε ένα δύσκολο πέρασμα, σφίγγουμε τα δάχτυλα πριν ακόμη παίξουμε ή ακινητοποιούμε τον κορμό για να αισθανθούμε μεγαλύτερο έλεγχο. Η Feldenkrais δημιουργεί χρόνο για να παρατηρήσουμε πώς κάνουμε αυτό που κάνουμε.
Τι συμβαίνει στο μάθημα;
Στα ομαδικά μαθήματα «Επίγνωση μέσα από την Κίνηση» (Awareness Through Movement), ο εκπαιδευτής καθοδηγεί λεκτικά μια ακολουθία κινητικών διερευνήσεων. Αυτές μπορούν να γίνονται ξαπλωμένοι στο πάτωμα, καθιστοί ή όρθιοι.
Οι κινήσεις εκτελούνται σε άνετο εύρος, με παύσεις και χωρίς πίεση για επίδοση. Παρατηρούμε διαφορές: πότε η κίνηση γίνεται ευκολότερη, πού εμφανίζεται περιττή προσπάθεια, τι αλλάζει όταν συμμετέχει ένα άλλο μέρος του σώματος.
Για τον μουσικό: από το μεμονωμένο δάχτυλο σε ολόκληρο το σώμα
Το χέρι που παίζει συνδέεται με τον ώμο, τη σπονδυλική στήλη, τη λεκάνη και τη στήριξή μας. Όταν η προσοχή περιορίζεται μόνο στο σημείο της τεχνικής δυσκολίας, μπορεί να μην αντιλαμβανόμαστε πώς η συνολική μας οργάνωση επηρεάζει την κίνηση.
Μέσα από τη μέθοδο διερευνούμε:
Πώς καθόμαστε ή στεκόμαστε και πώς μεταφέρουμε το βάρος μας.
Πώς συνεργάζονται χέρια, ώμοι και κορμός.
Πότε η συγκέντρωση συνοδεύεται από κράτημα της αναπνοής.
Πώς διακρίνουμε την απαραίτητη προσπάθεια από την ένταση που προσθέτουμε από συνήθεια.
Πώς μεταφέρουμε αυτή την επίγνωση στη μελέτη και στην επαφή με το όργανο.
Η αναζήτηση αφορά μια ευέλικτη στήριξη που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της μουσικής, αντί για την προσπάθεια να διατηρούμε διαρκώς μια άκαμπτη «σωστή στάση».
Για τον τραγουδιστή: κίνηση, αναπνοή και φωνή
«Τι συμβαίνει στη φωνή μου όταν σφίγγω τον αυχένα; Μπορώ να κινηθώ στη σκηνή χωρίς να κρατήσω την αναπνοή μου;»
Η Feldenkrais προσφέρει ένα πεδίο εξερεύνησης της σχέσης ανάμεσα στην κίνηση του θώρακα, στη στήριξη, στη θέση του κεφαλιού και στην αίσθηση της αναπνοής. Ο τραγουδιστής μαθαίνει να παρατηρεί τις αντιδράσεις του χωρίς να προσθέτει συνεχώς νέες εντολές και διορθώσεις.
Αυτή η διερεύνηση μπορεί να ενταχθεί συμπληρωματικά στη φωνητική εκπαίδευση, με στόχο να αναζητήσει ο τραγουδιστής περισσότερη άνεση και ευελιξία. Στην όπερα, προσφέρει αφορμές για να εξεταστεί πώς η σκηνική κίνηση και η φωνητική πράξη μπορούν να συντονίζονται μέσα σε διαφορετικές θέσεις και δράσεις.
Για τον καλλιτέχνη στη σκηνή
Ένας ηθοποιός, χορευτής ή μουσικός χρειάζεται να ανταποκρίνεται σε όσα συμβαίνουν γύρω του, διατηρώντας επαφή με τον εαυτό του. Η παρατήρηση της κίνησης καλλιεργεί έναν τρόπο προσοχής που περιλαμβάνει τη στήριξη, τον χώρο, την αναπνοή και τις μικρές μεταβολές της προσπάθειας.
Η αξία της μεθόδου βρίσκεται στην εξερεύνηση: ο καλλιτέχνης αποκτά περισσότερες δυνατότητες να επιλέγει πώς θα κινηθεί και θα εκφραστεί, αντί να επαναλαμβάνει αυτόματα τον ίδιο τρόπο αντίδρασης.
Μια διαφορετική σχέση με τη μελέτη
Για τον μουσικό που έχει μάθει να απαντά σε κάθε δυσκολία με περισσότερες επαναλήψεις, η Feldenkrais προτείνει μια παύση για παρατήρηση: «Τι μπορώ να καταλάβω καλύτερα πριν προσπαθήσω ξανά;»
Ως εκπαιδευτική πρακτική, συμπληρώνει την τεχνική και καλλιτεχνική δουλειά. Δεν αντικαθιστά την εξειδικευμένη αξιολόγηση όταν υπάρχει πόνος ή τραυματισμός.
Μαθαίνουμε να ακούμε το σώμα μας με την ίδια προσοχή που ακούμε τον ήχο μας — και να αφήνουμε αυτή τη γνώση να εμπλουτίζει τη μουσική και τη σκηνική μας παρουσία.